Bezpieczeństwo Pracy - nauka i praktyka 2017/01

Numer tematyczny: Telepraca

  • Oferta Centrum Edukacyjnego na 2017 rok (II s. okł.)
  • Aktualności z kraju (2)
    • TANGO z laureatami
    • Nowy inkubator dla startupów energetycznych
    • SOWA na start
  • Telepraca po polsku (3)
    Telepraca, określana również takimi terminami, jak "praca wykonywana zdalnie", czy "praca z domu", nie jest zjawiskiem nowym. Na świecie jej historia sięga początku lat 70. XX wieku, a za pioniera tej formy wykonywania swoich obowiązków uznaje się Jacka Nillesa, amerykańskiego inżyniera i pracownika NASA, który w 1972 r. zaczął właśnie pracować zdalnie, z domu. Ten artykuł stanowi swoisty wstęp do tematycznego numeru "Bezpieczeństwa Pracy", w całości poświęconemu telepracy w Polsce.
  • Nowe formy pracy - nowe wyzwania dla prewencji (6)
    Cyfryzacja, globalizacja, zmiany demograficzne i rosnąca elastyczność - to główne trendy, charakteryzujące dzisiejszy świat pracy. Cyfryzacja to oczywiście przede wszystkim Internet - sieć o globalnym zasięgu, oferująca szybki przekaz, a także liczne techniki informacji i komunikacji, umożliwiające pokonanie dystansu przestrzennego przy zapewnieniu wysokiej jakości i intensywności współpracy. W efekcie powstają innowacyjne systemy produkcji, pojawiają się nieznane wcześniej usługi. Te właśnie zjawiska można ująć w zbiorczym pojęciu "Gospodarka 4.0", obejmującym inteligentne sieci połączeń ludzi, maszyn, obiektów, systemów informacyjnych i komunikacyjnych. W Niemczech dobre przygotowanie ludzi i organizacji do funkcjonowania w tych nowych uwarunkowaniach są tematem intensywnych dyskusji i analiz.
  • Pracodawcy a pracownicy - dwa punkty widzenia na telepracę (9)
    Telepraca jest jedną z elastycznych form zatrudnienia, która daje szerokie możliwości świadczenia pracy, a jednocześnie może być narzędziem aktywizującym oddalone od rynku pracy grupy społeczne jak np. osoby niepełnosprawne. Instrument ten jednak jest niewystarczająco wykorzystywany przez pracodawców, pomimo tego, że dostrzegają oni jego zalety. Celem artykułu jest prezentacja wyników badań dotyczących określenia stanu wiedzy pracowników oraz pracodawców na temat telepracy i różnych aspektów z nią związanych. W tym celu przeprowadzono indywidualne wywiady pogłębione (IDI) w grupie 36 pracodawców oraz 20 pracowników, na podstawie opracowanego schematu. Wyniki wywiadów wskazują, że telepraca zarówno w opiniach pracodawców, jak i pracowników kojarzona jest głównie z telemarketingiem, a więc wykonywaniem pracy przez telefon i nawiązywaniem telefonicznej relacji z klientem. Niewielu respondentów zdefiniowało telepracę w sposób właściwy, zgodny z definicją.
  • Telepraca a życie rodzinne - o sztuce wyznaczania granic (12)
    Tekst opiera się na wynikach toczących się jeszcze pogłębionych badań etnograficznych. Dotyczą one gospodarstw domowych, w których co najmniej jedna osoba pracuje na zasadach telepracy. W artykule wskazujemy na wpływ telepracy na przestrzeń prywatną oraz na kształtowanie praktyk życia codziennego. Prezentujemy konsekwencje, jakie niesie ze sobą "powrót" pracy do domu dla samych telepracowników oraz dla członków ich rodzin. Opisujemy proces powstawania i utrzymywania granic między sferą prywatną, a sferą pracy, który - w opinii badaczy, jak i samych telepracowników - jest kluczowy dla zachowania równowagi między życiem prywatnym i zawodowym w przypadku pracy prowadzonej zdalnie z własnego domu.
  • Przeciwdziałanie dysfunkcjom w telepracy - kontekst telepracownika (16)
    W artykule, posiłkując się wynikami przeprowadzonych badań, opisano wpływ pracy zdalnej na człowieka, identyfikując dysfunkcje pojawiające się w trakcie jej świadczenia. Omówiony został - pokrótce, wpływ telepracy na ewolucję rodzimego rynku pracy. Poza tym zaprezentowano również zarys autorskiej metodyki identyfikacji utrudnień i dysfunkcji występujących w pracy zdalnej, która może być praktycznie wykorzystywana, jako narzędzie służące usprawnianiu organizacji telepracy i eliminacji pojawiających się wszelkich znamion dehumanizacji.
  • Crowdsourcing jako specyficzna forma telepracy (20)
    Rynek pracy podlega nieustannym przemianom związanym z rozwojem technologii i zmianami społecznymi. Pojawiają się na nim nowe zjawiska, takie jak crowdsourcing, rozumiany tu jako pozyskiwanie i wykonywanie pracy z wykorzystaniem platform internetowych, uberyzacja pracy czy też coworking. Nowe formy pracy wiążą się z takimi korzyściami, jak np. większa elastyczność rynku pracy, ułatwiony dostęp do usługodawców, obniżone koszty prowadzenia działalności gospodarczej. Towarzyszą im także zagrożenia dotyczące osób wykonujących zlecone w ten sposób pracy, przede wszystkim fizyczne i psychospołeczne, ze szczególnym uwzględnieniem stresu wynikającego z nuepewności pracy. Crowdsourcing jest także zjawiskiem, którego aspekt prawny i społeczny nie jest obecnie jasno rozstrzygnięty, co może generować problemy zarówno dla usługodawców, jak i usługobiorców oraz dla państwa.
  • Bezpieczeństwo informacji w telepracy oraz uwarunkowania bezpieczeństwa telepracy (24)
    Artykuł składa się z dwóch części. Pierwsza obejmuje zarys problematyki bezpieczeństwa informacji w ramach telepracy. Przedstawiono tu obszar aktywności pozwalający dokonywać wymiany informacji, podstawowe zagrożenia utraty informacji oraz sposoby przeciwdziałania i wykorzystanie możliwych zabezpieczeń. Druga część odnosi się do problematyki szeroko nakreślonego bezpieczeństwa telepracy. Podobnie jak w pierwszej części, przedstawiono podstawowe zagrożenia oraz sposoby przeciwdziałania uaktywnionym zagrożeniom bezpieczeństwa pracy zdalnej.
  • Telepraca a zatrudnialność na współczesnym rynku pracy (27)
    Celem artykułu jest wskazanie znaczenia telepracy w rozwijaniu zatrudnialności na współczesnym rynku pracy. W opracowaniu przedstawiono główne wyzwania współczesnego rynku pracy. Zaprezentowano problemy definicyjne związane z pojęciem zatrudnialności oraz scharakteryzowano jego różne wymiary. Omówiono również istotę kompetencji pracowniczych i telepracy. Ponadto, określono znaczenie telepracy w kreowaniu zatrudnialności na współczesnym rynku pracy. W opracowaniu, wykorzystując metodę opisową, dokonano przeglądu literatury przedmiotu.
  • Humanizacyjne i dehumanizacyjne aspekty telepracy (30)
    Głównym celem artykułu jest wskazanie telepracy jako źródła dehumanizacji, przy czym przedmiotem zainteresowania jest przede wszystkim telepraca domowa. W artykule postawiono problem badawczy: czy przedsiębiorstwo lub innego typu instytucja, która oprze część lub całość swojej organizacji pracy na telepracy może być uznana za zdrową organizację? W tekście scharakteryzowano główne elementy telepracy, które negatywnie wpływają na telepracownika i jego rodzinę. Generalny wniosek brzmi, że telepraca domowa w obecnej postaci nie sprzyja tworzeniu zdrowej organizacji. W treści podano też kilka zaleceń humanizujących telepracę. Natomiast główne zalecenie jest takie, że pracodawcy i ich stowarzyszenia, pracownicy i organizacje chroniące ich praw, środowisko naukowe i sami telepracownicy powinni podjąć wszelkie działania, aby ucywilizować i zhumanizować pracę na zasadach telepracy domowej i mieszanych form pracy ją obejmujących.
  • Telepraca - zatrudnienie przyjazne rodzinie?
    Wiele projektów i programów promuje telepracę jako formę wsparcia na rynku pracy bezrobotnych opiekunów niesamodzielnych członków rodziny, zwłaszcza dzieci. Ale nie każdy może być telepracownikiem. Niezbędne są pewne cechy osobowości (samodyscyplina, umiejętność organizowania własnego czasu, konsekwencja, lojalność). Telepraca ingeruje w życie rodzinne i również negatywnie wpływa na sposób funkcjonowania gospodarstwa domowego. Ceną za samodzielną pracę bywa też długi czas pracy przy niewspółmiernie niskim wynagrodzeniu. Telepraca to też zagrożenie wyizolowaniem ze środowiska pracy, a w rezultacie brakiem satysfakcji z pracy. Programy rządowe wspierają telepracę m.in. dla bezrobotnych i długo nieobecnych na rynku pracy opiekunów niesamodzielnych członków rodziny. Jednak pracodawcy niechętnie oferują im taką formę pracy. Obawiają się, że nie będą w stanie sprostać obowiązkom związanym z pracę bez nadzoru, wykonywanej pod presją pracodawcy i rodzinnych obowiązków.
  • Obradowała Rada Ochrony Pracy przy Sejmie RP
    • Maszyniści kolejowi potrzebują ustawy
    • Program działań Państwowej Inspekcji Pracy w 2017 roku (36)
  • Zmiany w przepisach (38)
    • Bezpieczeństwo i higieny służby - zmiany w ustawach
    • Bezpieczeństwo i higiena służby funkcjonariuszy celnych - nowe rozporządzenie
  • Odpowiadamy na pytania czytelników (39)
    • Jakie są uprawnienia pracownika w razie niezgodnego z prawem rozwiązania przez pracodawcę umowy o pracę bez wypowiedzenia?
    • Czy pracownik może natychmiast rozwiązać umowę o pracę w sytuacji, gdy jego pracodawca ciężko narusza podstawowe uprawnienia pracownika, np. nie wypłaca wynagrodzenia za pracę?
  • Doniesienia z zagranicy (40)