Aura - Ochrona Środowiska 2021/09

  • Rozszerzona odpowiedzialność producenta w gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi
    Polska, jako państwo członkowskie Unii Europejskiej, zobowiązana jest do osiągnięcia bardzo wysokich poziomów recyklingu względem odpadów opakowaniowych, wytwarzanych na terenie naszego kraju. Jednym z narzędzi do realizacji tego niezwykle ambitnego celu jest mechanizm rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP), który ma zapewnić należyte dofinansowanie polskiego systemu zbiórki, transportu i recyklingu odpadów opakowaniowych.
  • Analiza działalności bobrów w zlewni Zawoi, w miejscowości Krzywa (Beskid Niski)
    Bobry, mimo niekorzystnych warunków życia w obszarach górskich, stanowią istotny element krajobrazu Beskidu Niskiego, wpływając na wzrost bioróżnorodności oraz zmiany retencji wód. Głównym celem niniejszego artykułu jest analiza dwóch żerowisk w zlewni Zawoi, w dorzeczu Wisłoki w Beskidzie Niskim oraz określenie kierunków przemian środowiska przyrodniczego spowodowanych działalnością bobrów. Bobry w analizowanych odcinkach potoków zmieniły ich morfologię, głównie ze względu na kopane nory, podziemne korytarze, które zmodyfikowały linię brzegową. Obecność bobrów wpłynęła na renaturyzację doliny rzecznej oraz wzrost walorów estetyczno-rekreacyjne doliny Wisłoki
  • Ochrona różnorodności biologicznej w Polsce w świetle danych statystycznych
    Różnorodność biologiczna – jak już podkreślano w poprzednim zeszycie AURY – oznacza zróżnicowanie żywych organizmów występujących na Ziemi we wszystkich środowiskach. Najogólniej dzieli się ją na różnorodność genetyczną (w obrębie gatunku, czyli wewnątrzgatunkową), między gatunkami oraz różnorodność ekosystemów lądowych, słodkowodnych i morskich. a także w ich zespołach ekologicznych. Różnorodność biologiczna i utrzymanie walorów przyrodniczych ma podstawowe znaczenie dla wielu dziedzin działalności gospodarczej oraz oczywiście ze względów ekologicznych. Natomiast utrata różnorodności biologicznej ekosystemów stanowi zagrożenie dla ludności i gospodarki czy wręcz dla właściwego funkcjonowania Ziemi jako planety pełnej życia w dzisiejszym rozumieniu. 
  • Bałtyk umiera przez „czarne złoto rolnictwa”
    Za postępującą eutrofizację i degradację Bałtyku w znacznej mierze odpowiada Polska, skąd pochodzi niemal połowa spływających do wód biogenów (azot i fosfor). Znaczny udział ma w tym polskie rolnictwo. Prawo unijne próbuje ograniczać rosnącą ilość azotanów, które trafiają do wód w efekcie postępującej intensyfikacji chowu zwierząt gospodarczych. Po ponad 25 latach prób wprowadzenia norm unijnych oraz po wyroku skazującym Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, Polska nadal nie umie we właściwy sposób pogodzić interesu rolników i bezpieczeństwa ekologicznego Bałtyku. Tracą wszyscy. To być może ostatnie lata kąpieli w Bałtyku.
  • Katastrofa klimatyczna
    Lipcowe powodzie w Niemczech i w Belgii poskutkowały wzrostem społecznego przekonania o potrzebie ochrony klimatu. Często ta potrzeba rozumiana bywa jako postulat, by zmniejszać emisję dwutlenku węgla u siebie. Ignoruje to jednak fakt, iż psucie klimatu spowodowane jest całkowitą emisją na świecie, a nie emisją pochodzącą z jakiegoś regionu. Innymi słowy, region może nawet całkowicie zlikwidować swoją emisję, natomiast – jeśli emisja globalna będzie nadal nadmierna – nie odczuje żadnych dodatnich efektów swojego działania. Zwolennicy ochrony klimatu nie są jednak całkiem bezsilni. Mają instrumenty przewidziane Porozumieniem Paryskim, które pozwala na przełamanie nieskuteczności Konwencji Klimatycznej.
  • „Im mądrzej, tym głupiej”
    „Do Boga mówię po hiszpańsku, do kobiet po włosku, po francusku do mężczyzn, po niemiecku zaś zwracam się do mojego konia”. To słowa Karola V – króla Hiszpanów. Myślę, że władca lekko ironizując, wiedział co mówi. Bo słowa muszą mieć nie tylko moc, ale i adresata. Zdumiałby się niejeden król – także i nasz ostatni, wielce oświecony Stanisław August Poniatowski – gdyby przeczytał najświeższy raport UNESCO. Wynika z niego jasno, że aż kilkadziesiąt procent Polaków nie rozumie prostych komunikatów, elementarnych pojęć i informacji. Na tym tle dość zrozumiała staje się bezradność, zagubienie oraz spadek świadomości społecznej, w tym także ekologicznej. Odsetek ludzi przejmujących się stanem środowiska naturalnego zmalał w ciągu kilku lat prawie o połowę. „Im mądrzej, tym głupiej” – pisał swego czasu Witold Gombrowicz. Słowa te znajdują potwierdzenie i dziś.
  • Ochrona bioróżnorodności albo ekocyd
    Od trzech dekad jako społeczność międzynarodowa podejmujemy sformalizowane działania, których celem jest powstrzymanie utraty różnorodności biologicznej. Niestety efekty tych działań są co najmniej mierne. Żaden z 20 Celów Planu Strategicznego dla Różnorodności Biologicznej Aichi, przyjętych w 2010 r., nie został w pełni osiągnięty, zaledwie 6 z nich udało się zrealizować częściowo. W czerwcu 2021 r. Program Środowiskowy Organizacji Narodów Zjednoczonych (UNEP) wezwał wszystkie kraje świata do wielkiej restauracji przyrody. Wypełnienie tego zobowiązania ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego rosnącej populacji i spowolnienia tempa wymierania gatunków. Brak realizacji tego planu może oznaczać całkowite zniszczenia środowiska naturalnego na naszej planecie, czyli popełnienie ekocydu (ekologicznego samobójstwa).
  • Ciekawostki technologiczne ze świata
    Paliwo lotnicze z etanolu i spalin Naukowcy z Uniwersytetu w Oregonie opatentowali proces przekształcania alkoholu pochodzącego z odnawialnych lub przemysłowych spalin w paliwo do silników odrzutowych lub wysokoprężnych. Rozwiązaniem jest jednoetapowa konwersja chemiczna, która usprawnia wieloetapowy obecnie proces. Nowy katalizator przekształca etanol bezpośrednio w uniwersalną substancję chemiczną zwaną n-butenem. W tym celu stworzono nowy projekt reaktora mikrokanałowego, zapewniającego skalowalny i modułowy system przetwarzania. Obecnie n-buten jest produkowany z surowców kopalnych przy użyciu energochłonnego procesu krakingu, czyli rozbijania dużych cząsteczek. Nowa technologia zmniejsza emisję dwutlenku węgla dzięki wykorzystaniu odnawialnych lub przetworzonych surowców węglowych. Wykorzystując jako punkt wyjścia n-buten pozyskiwany w sposób zrównoważony można rafinować tę substancję chemiczną do wielu zastosowań komercyjnych, w tym do produkcji oleju napędowego i paliw do silników odrzutowych oraz smarów przemysłowych.

AURA Ochrona Środowiska - cały wykaz